پايگاه اطلاع رسانی بنياد شهيد و امور ايثارگران 24 خرداد 1400 ساعت 10:20 https://www.isaar.ir/fa/news/380718/اکوسیستم-کارآفرینی-اشتغالزایی -------------------------------------------------- عنوان : اکوسیستم کارآفرینی و اشتغالزایی -------------------------------------------------- متن : اکوسیستم کارآفرینی چیست؟ اکوسیستم یا «زیست­ بوم» یا «بوم ­سازگان» در لغت به معنی مجموعه­ ای از جانداران، عناصر طبیعی و محیط جغرافیایی است که در تعامل قانون­مند با یکدیگر، به تعادل دست یافته ­اند. این واژه در سال ۱۹۳۵ بوجود آمده است. «اکوسیستم کارآفرینی» به مجموعه افراد، سازمان ­ها، روش ­ها، قوانین، رویدادها و غیره در یک محدوده جغرافیایی گفته می­ شود که بر فعالیت­ های کارآفرینی (و نه اشتغال­زایی) در آن منطقه، اثر می­ گذارد. سازمان یافتن یک اکوسیستم کارآفرینی به حداقل یک دهه تلاش و تعهد و حضور مفید همه این اجزا نیاز دارد. بهتر است ابتدا نگاهی ساده به اجزای اصلی «اکوسیستم کارآفرینی» بیندازیم و لازم است ذکر کنم که هیچ یک از این اجزا، از حق مالکیت برخوردار نبوده و صرفاً تعامل مسؤولانه و دلسوزانه آنها با یکدیگر است که به تکامل سریع و هوشمندانه یک اکوسیستم کارآفرینی کمک می­کند: ۱- دولت و سازمان ­های دولتی (Government): از استانداری ­ها گرفته تا سازمان فناوری ارتباطات، اداره کار، و معاونت علم و فناوریِ ریاست جمهوری. این سازمان­ها دو وظیفه اصلی بر عهده دارند: «مهیا کردن زیرساخت­ های فنی و قانونی» و «تسهیل گردش کار و هماهنگی­ ها». ۲- شرکت­ های بزرگ (Big companies): که طبق تعریف بانک مرکزی، بنگاه­ های صنعتی  یا تجاری با بیش از یکصد حقوق­ بگیر هستند. این شرکت­ ها با اعلام کردنِ نیازها و مشکلات خود، باعث شکل­ گیری سازمان­ های نوپا یا استارتاپ­ هایی می­شوند که برای برطرف کردن آن مشکلات، تلاش می­ کنند. البته در حالت آرمانی، Spin off ها از دل این شرکت­ ها بیرون می­ آیند(کارآفرینی سازمانی). ۳- سازمان­ های خیریه، حمایت­گر و انجمن­ های رسمی و غیررسمی ( NGOs and Philantrophy ): سازمان­های مردم­ نهاد و مشارکتی  و غیرحکومتی که با انواع حمایت­های خود – شامل برگزاری رویدادها، جلسات، گردهم آیی­ ها، جشنواره ­های کارآفرینی، تجمیع امکانات و غیره – به تسهیل کارآفرینی کمک می­ کنند. ۴- رسانه ­ها (Media): اعم از نوشتاری، دیجیتال، تصویری یا غیرتصویری – در مقیاس محلی یا ملی – که علاوه بر انعکاس فعالیت­ ها و اطلاع­ رسانی برای جامعه کارآفرینان، به فرهنگ­ سازی درباره مشکلات کارآفرینان، به ویژه پذیرش مجدد شکست­ خوردگان، اقدام می­ کنند. ۵- سرمایه­ گذاران (Investors): در مقیاس خرد یا کلان، که تامین مالی در مراحل مختلف و در قالب­ های مختلف فرشتگان، خطرپذیران VCs، جمع ­سپاری، قرض­ الحسنه، فرابورس و … را به عهده دارند. ۶- علاقه مندان (Cheer leaders): شامل مردم و شرکت­ هایی که صرفاً برای علاقه و بدون مسؤولیت خاص، به عنوان مشوق و ناظر و گاهی فعالین در شبکه­ های اجتماعی، به این حوزه وارد می ­شوند. ۷- مروّجین (Evangelist): یعنی افراد و شرکت­ هایی که فراتر از علاقه صرف، به ترویج و تشویق  کارآفرینان مشغول شده، علاوه بر برخورداری از کاریزما (جاذبه استثنایی)، روابط شغلی و کاریِ گسترده خود را در خدمت دیگران قرار داده و خود را متعهد به حضور طولانی و جدی در اکوسیستم می­ دانند. ۸- سازمان­ های واسط و تشکیلات صنفی (Intermediary Organization): از قبیل سازمان­ های نظام صنفی، کانون کارآفرینی و غیره که بیشتر به عنوان جمع­ بندی کننده نظرات، متمرکز کننده فعالیت­ ها، و سخنگوی فعالان و کارآفرینان هستند. ۹-شتاب­دهنده ­ها (Accelerators): مجموعه­ هایی چابک و متمرکز هستند که در کنار تأمین مالی اولیه در ازای دریافت درصدی از سهام (معمولاً ۸ تا ۲۰%) به مدتی در حدود شش ماه، برای سازمان­ های نوپا، فضای کار، برنامه عملیاتی، آموزش ­های مرتبط، و جلسات ارائه به سرمایه­ گذاران را مهیا می کنند. تیم های دانشگاهی و یا غیر دانشگاهی میتوانند در این مراکز جذب شوند. ۱۰- مراکز آموزشی (Train and Educate): از آموزش و پرورش گرفته تا دانشگاه و مراکز آموزشی آزاد، که تربیت کننده نیروی متخصص برای سازمان های نوپا هستند. لازم به یادآوری است که نخبگان و متخصصان (Talent) از کارآفرینان (Entrepreneur) متمایز بوده و مسیر جذب و آموزش این دو گروه با هم متفاوت است. ۱۱- انکوباتورها و مراکز رشد دانشگاهی (Incubator): که با توجه به امکانات و بودجه خود می توانند نقش موثری در راه ­اندازی و تجاری سازی اختراعات و دانش­های آکادمیک داشته باشند. مانند شتابدهنده ها عمل می کنند ولی این مراکز فقط تیم های دانشگاهی را جذب می کنند و همچنین به دلیل عدم دریافت درصد و سهم از شرکت نوپا، اشتیاق کمتری برای موفقیت تیم ها دارند. ۱۲- مهیاکنندگان خدمات (Formalize): از قبیل وکلا، گرافیست­ ها، حسابداران، مشاوران کسب وکار، ثبت شرکت، بیمه، اداره کار و مالیات، که در مراحل اولیه شکل گیری سازمان­های نوپا، خدمات ارزان و حرفه ای به آنها ارایه می کنند. ۱۳- مراکز کاروندی و جمع­ کاری ( Workspace and Co-working space ): به عنوان مکان­ های مهیا کننده امکانات اولیه برای کار کردن سازمان­ های نوپای مستقل بوده و امکاناتی مانند میز کار، اینترنت، اتاق جلسات، پذیرایی، امکانات اداری و تلفن دارند. ۱۴- سازمان­ های نوپا (اکثراً Startup): که هسته این اکوسیستم بوده، در آنها هم متخصصان و هم کارآفرینان درقالب یک گروه در کنار یکدیگر حاضر بوده و در حوزه­ های فناوری اطلاعات، اختراعات، سخت­ افزارها، دانش ­بنیان­ ها، بین رشته ­ای، صنایع مختلف، امور اجتماعی، بازی و غیره فعال هستند. ۱۵- مربیان (Coaches and Mentors): این دو از لحاظ تخصصی با هم فرق دارند ولی به طور کلی افرادی هستند که علاوه بر برخورداری از دانش و تجربه مناسب، دارای حس و روحیه نوع دوستی و کمک به دیگران بوده و همچنین شبکه و روابط کاری گسترده خود را در اختیار سازمان­ های نوپا و کارآفرینان قرار می­ دهند. ۱۶- رویدادها ( Events ): انواع رویداد ها و گردهم آیی ها اعم از شبکه سازی، آموزشی و یا انگیزشی، شبیه سازی، دور همی، سخنرانی، مسابقه و … می‌تواند هر کدام درجای خود نقشی مهم در توسعه یک اکوسیستم ایفا کند. چرخه تشکیل اکوسیستم کارآفرینی 1- اکوسیستم کارآفرینی از شش دامنه تشکیل شده است. در واقع، اکوسیستم کارآفرینی عبارت است از صدها مؤلفه از عناصر خاصی که ما برای راحتی، آن ها را به شش گروه عمومی تقسیم می کنیم: یک فرهنگ مساعد، فعالسازی سیاست و رهبری، دسترسی به منابع مالی مناسب، کیفیت سرمایه انسانی، سرمایه گذاری بازار پسند برای محصولات و حمایت نهادی و زیرساختی.   2- هر اکوسیستم کارآفرینی منحصر به فرد است. اگرچه اکوسیستم کارآفرینی هر جامعه را می توان با استفاده از همان شش حوزه توصیف کرد، هر اکوسیستم نتیجه ی تعامل بسیار پیچیده ی صدها مؤلفه ی خاص است. اکوسیستم کارآفرینی اسرائیل در دهه 1970 بدون هیچگونه منابع طبیعی، نیاز نظامی و بدون وجود بازاری برای فروش محصولات خود ، رشد یافت. اکوسیستم ایرلند در دهه1980 در زمینه تحصیلات رایگان، زبان انگلیسی بومی، شرکت های چند ملیتی خارجی، و در مجاورت بازار اروپا شروع به کار کرد. اکوسیستم کارآفرینی تایوان در دهه 1990با موضوع تعهدات مهاجران تایوانی که در ایالات متحده بسیار موفق ظاهر شده و سپس به وطن بازگشتند، شکل گرفت. اکوسیستم کارآفرینی چین در حال حاضر در زمینه سیاست های منطقه ای متنوع و تا حدودی (و به نظر برخی، بسیار) نظام سیاسی تمامیت خواه، در حال تکامل است. 3- تعیین عوامل ریشه ای یک اکوسیستم کارآفرینی، ارزش کاربردی آن را محدود می کند. در حالی که به نظر می رسد آموزش، چارچوب های قانونی و بازار سرمایه ی با عملکرد خوب، در واقع بر سطح کارآفرینی یک جامعه مؤثر است، ولی به طور کلی این اثرات در یک مدت زمان طولانی به چشم می آیند و چندان هم قوی نیستند. تغییر و تحولات عظیمی که در کارآفرینی از زمانی به زمان دیگر شاهد آن هستیم، نتایج همان چیزی است که کارشناسان آمار آن را “تعاملات با سفارش بالا” می نامند که در آن متغیرهای زیادی با یکدیگر سر و کار دارند. در واقع، تعداد انگشت شماری، گاهی یک یا دو نفر، می توانند در نقش کاتالیزوری ظاهر شوند که بدون وجود آنها تغییرات بزرگی رخ نمی دهد. بنابراین با اینکه آن ها می توانند برای ارزیابی هر اکوسیستم کارآفرینی محلی به کار روند و علت امور را مشخص کنند، تعیین این علت ها بصورت کلی چندان مفید نیست. علاوه بر این، چیزی که ما اغلب از آن به عنوان نتیجه یاد می کنیم همچنین می تواند علت نیز محسوب شود: مثلا، اسکایپ که اکوسیستم استونی را تحت تاثیر قرار داده، Scitex و Elscint که باعث تحریک اکوسیستم اسرائیل شده، Shockley، Fairchild و HP به ایجاد دره کمک کرده، و شرکت تجهیزات دیجیتالی در بوستون و Baidu، چین را تحت نفوذ خود در آورده اند. موفقیت، موفقیت را به همراه می آورد.. 4- اکوسیستم های کارآفرینی (نسبتاً) خود کفا شده اند. از آنجا که موفقیت با دریافت بازخورد، موجب موفقیت های بعدی می شود و شش حوزه ی اکوسیستم کارآفرینی را افزایش می دهد، این اکوسیستم ها در نهایت به مرحله ای خواهند رسید که در آن دخالت دولت می تواند و می بایست به طور قابل توجهی کاهش یابد؛ نه اینکه حذف شود، اما کاهش یابد. هنگامی که هریک از شش حوزه به اندازه کافی قوی هستند، به طور متقابل یکدیگر را تقویت کرده و رهبران عمومی لازم نیست که سرمایه گذاری بسیار زیادی برای حفظ آنها انجام دهند. در واقع، نکته ی مهم اینجاست که برنامه های کارآفرینی به گونه ای طراحی شوند که علاوه بر پایداری در ساختار محیط، به راحتی به پول تبدیل شوند.